Chili pimientos nisqap paqarimuynin .
Jan. 13, 2026
Pimientopa paqarimuyninqa, chawpi, Latinoamérica suyukunapa tropical regionninkunamantam qatipasqa kanman, chaypim ñawpaq kaq suyukunaqa México, Perú, huk imaymana localkuna ima kanku. Kay q’apayqa qhapaq historiayuqmi ñawpaq tarpuy tarpuy hina, hinLlapanataq pachantinpi puriyninqa qLlapanarirqan chili pimientos Europaman musuq pachamanta riqsichisqa kaptin 1492 watapi, qhipaman 1583 watamanta 1598 watakama Japón llaqtaman chayaspa, qhipamantaq Asia Sur-Oriental suyukunaman 17 kaq pachakwatapi. Kunan pachaqa, chili pimientos nisqakunaqa tukuy pachantinpi ancha tarpusqam, China suyupipas, imaymana rikch'aqkunata, rikch'aqkunatapas rikuchin.
China suyupiqa chili pimientokuna riqsichiyqa Ming dinastia chawpi muyuriqpim karqan. Histórico registrokuna, aswanta tarikun Tang Xianzupa "The Peony Pabellón" nisqapi, chay pachakunapi "pillón t'ikakuna" nispa sutichanku. Yachay maskayqa rikuchinmi chili pimientos Chinaman yaykusqankuta iskay hatun ñankunawan: ñawpaqtaqa, Asia Sur-Oriental costanintakama Guangdong, Guangxi, Yunnan, iskay kaqpi, inti chinkaykuyniqta, Gansu hinLlapanataq Shaanxi hina suyukunaman. Pisilla tarpuy historian kaptinpas, Chinaqa pachantinpi umLlapaniq ruruchiqmi tukurqan, Indiata, Indonesiata, Tailandiatapas atiparqan. Riqsisqa, Handan, Xi'an, Chengdumanta pimientos nisqakunaqa pachantinpi riqsisqam, "Xi'an pimiento" nisqawan, Qin pimiento nisqawanpas riqsisqa, sumaq riqsisqa kayta tarinku, llañu rikch'ayninrayku, arrugas, llimp'i puka colorpas, picante sabor nisqapas.
China suyupi chili variedades nisqakuna rakikuyninqa, regional munasqankutam qawarichin. Sur suyukunaqa sinchi afinidadta rikuchinku picante variedades nisqapaq, imaynan pimientos chaotianos, pimientos de línea, pimientos Xiaomis, y pimientos de cuerno de cordero. Kay pimientos nisqakunaqa imaymana sabor perfiles nisqakunatam qunku, chaymi picazón nisqamanta misk’i kaywan huk misk’i picante combinación nisqakama. Wakin kitikunaqa aswan llamp'u rikch'aqkunatam aswanta munanku, ahinataq Shanghai Bell Pimiento, Qiemen Campana Pimiento, Tianjin hatun campana pimiento, hatun kayninwan, rakhu kayninwan ima, sumaq, picante misk'i saborwan saqispa mana sinchi ruphaywan.
China suyupi chili pimientos nisqakunaqa tukuy ima ruwayniyuqmi, chaymi stir-fries nisqapi, yanusqa platokunapi, crudo nisqa mikhuykunapi, encurtido nisqakunapipas llamk’achisqa. Chaymantapas, paykunaqa procesanku condimentos populares nisqaman, salsa chili, aceite de chili, polvo de chili, contribuyendo al diverso paisaje culinario.









